Máy bay nông nghiệp: Giải pháp tối ưu cho canh tác hiện đại

Cách đây vài năm, nhìn một chiếc máy bay không người lái bay trên đồng lúa còn là chuyện lạ. Giờ đây ở nhiều vùng, tiếng cánh quạt của drone phun thuốc đã thành âm thanh quen thuộc mỗi đầu vụ. Máy bay nông nghiệp không phải phép màu, nhưng dùng đúng chỗ, đúng cách thì đây là một trong những khoản đầu tư giúp tiết kiệm công, tiết kiệm thuốc và giảm rủi ro cho người lao động. Bài viết này giải thích drone nông nghiệp hoạt động ra sao, phù hợp với ai và những điều cần nắm trước khi bà con xuống tiền.

Máy bay nông nghiệp là gì và làm được những việc gì

Máy bay nông nghiệp, hay drone nông nghiệp, là thiết bị bay nhiều cánh quạt, có bình chứa dung dịch hoặc hạt giống gắn bên dưới thân. Người vận hành điều khiển bằng tay cầm hoặc lập sẵn đường bay trên ứng dụng, máy tự bay theo tuyến, tự phun hoặc rải khi vào vùng làm việc. Các công việc phổ biến gồm:

• Phun thuốc bảo vệ thực vật và phân bón lá.
• Rải phân bón dạng hạt, gieo sạ lúa hoặc hạt giống cây phủ đất.
• Lập bản đồ đồng ruộng, theo dõi tình trạng sinh trưởng bằng camera.
• Phun thuốc ở vùng khó vào như ruộng sình lầy, đồi dốc, vườn cây cao.

Dung tích bình thông thường từ 10 đến 40 lít tùy dòng máy, thời gian bay mỗi pin khoảng mười mấy phút. Vì vậy hiệu suất thực tế phụ thuộc rất nhiều vào cách tổ chức: số pin dự phòng, nguồn sạc, người nạp thuốc và khoảng cách từ ruộng tới điểm cất cánh.

Lợi ích thực tế khi chuyển từ bình tay sang drone

Điều bà con thấy rõ nhất là tốc độ. Một hécta ruộng bằng phẳng, drone phun xong trong thời gian rất ngắn so với cả nhóm người đeo bình. Khi cần phun gấp để chặn sâu bệnh, rút ngắn vài ngày cũng đủ cứu cả vụ. Ngoài tốc độ còn có những lợi ích khác:

• Người vận hành đứng ở bờ, không phải lội ruộng, giảm hít phải hơi thuốc và giảm kiệt sức dưới nắng.
• Lượng nước dùng ít hơn đáng kể so với phun bình thường vì thuốc được phun dạng hạt rất mịn.
• Phun được cả khi ruộng đã ngập nước, đất lún, người khó vào.
• Dễ ghi lại diện tích, thời gian, lượng thuốc đã phun để quản lý mùa vụ.

Cũng cần nói thật rằng drone không tự động làm mọi thứ tốt hơn. Nếu bay quá cao, gió mạnh hoặc cài lưu lượng sai, thuốc sẽ trôi ra ngoài ruộng hoặc phủ không đều. Hiệu quả luôn đi cùng tay nghề người vận hành.

Phân loại và cách chọn dòng máy theo diện tích

Không có chiếc máy nào là tốt nhất cho tất cả. Cách chọn hợp lý là bắt đầu từ diện tích và loại cây của mình. Bảng dưới đây giúp bà con hình dung nhanh.

Ngoài dung tích bình, bà con nên xem thêm các yếu tố sau khi so sánh:

1. Loại vòi phun và độ mịn hạt thuốc, có điều chỉnh được hay không.
2. Cảm biến tránh vật cản và radar bám địa hình, rất cần cho vườn cây và ruộng gồ ghề.
3. Thời gian sạc pin và số chu kỳ sạc, vì pin là khoản chi lớn trong vài năm đầu.
4. Chất lượng khung và độ kín của bình, khả năng chống ăn mòn của thuốc.
5. Phần mềm hỗ trợ tiếng Việt, cách lập tuyến bay và lưu dữ liệu.

Quy định bay và an toàn cần tuân thủ

Đây là phần bà con không nên bỏ qua. Drone là thiết bị bay, việc sử dụng phải theo quy định quản lý bay không người lái do cơ quan có thẩm quyền ban hành và có thể khác nhau giữa các khu vực. Khu vực gần sân bay, khu quân sự, khu dân cư đông đúc thường có hạn chế riêng. Trước khi bay, bà con nên hỏi rõ chính quyền địa phương và đơn vị cung cấp máy về thủ tục cần làm, yêu cầu về đăng ký hay cấp phép nếu có.

Về an toàn lao động khi phun thuốc, mấy nguyên tắc sau luôn đúng:

• Mang đồ bảo hộ khi pha và nạp thuốc: khẩu trang chuyên dụng, kính, găng tay, quần áo dài, ủng.
• Không phun khi gió mạnh, trời sắp mưa hoặc nắng gắt giữa trưa.
• Giữ khoảng cách an toàn với người, nhà ở, ao cá, nguồn nước sinh hoạt và cây trồng của hàng xóm.
• Dùng đúng loại thuốc, đúng liều trên nhãn, tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch.
• Xử lý bao bì thuốc đúng nơi quy định, không đổ nước rửa bình xuống kênh mương.

Người vận hành nên được huấn luyện bài bản trước khi tự bay. Đừng để người chưa quen cầm tay điều khiển ở ruộng thật, vì chỉ một lần mất kiểm soát cũng có thể gây hỏng máy hoặc tai nạn.

Bài toán chi phí: mua máy hay thuê dịch vụ

Giá một chiếc drone nông nghiệp cùng bộ pin, bộ sạc và phụ kiện là khoản đầu tư không nhỏ. Điều bà con cần tính là số hécta thực tế mình sẽ phun mỗi năm. Nếu chỉ phun vài hécta của nhà mình thì thuê dịch vụ thường kinh tế hơn. Nếu có từ vài chục hécta, hoặc có thể nhận phun thuê cho xóm giềng thì mua máy bắt đầu có lợi.

Các khoản chi phí khi vận hành gồm: khấu hao máy, thay pin sau một số chu kỳ sạc, điện hoặc máy phát để sạc, phụ tùng như cánh quạt, vòi phun, công người vận hành và người phụ nạp thuốc. Bà con nên lập một bảng tính đơn giản, ghi giá trị máy, tuổi thọ dự kiến, số hécta mỗi vụ và số vụ mỗi năm để biết giá thành mỗi hécta. Nếu con số ra thấp hơn giá thuê thì mua, ngược lại thì thuê.

Bảo dưỡng và những lỗi hay gặp

Drone làm việc trong môi trường bụi, ẩm và hóa chất nên cần được vệ sinh sau mỗi ngày bay. Xả sạch bình, súc bằng nước sạch, lau thân máy, kiểm tra vòi phun có bị tắc hay không. Pin cần được bảo quản nơi khô mát, không sạc ngay khi còn nóng và không để cạn hoàn toàn trong thời gian dài.

Những lỗi hay gặp của người mới dùng gồm: quên hiệu chỉnh la bàn khi chuyển sang địa điểm khác, đặt độ cao bay quá thấp làm cánh quạt chạm cây lúa, cài khoảng cách giữa các luống phun không phù hợp khiến thuốc chồng hoặc sót, và sạc pin bằng nguồn điện không ổn định. Đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất và thực hành vài buổi trên ruộng trống trước khi vào vụ sẽ tránh được phần lớn các lỗi này.

Một mẹo nhỏ là nên bay thử bằng nước lã trên đúng thửa ruộng sẽ phun, quan sát vệt nước rơi xuống để kiểm tra độ phủ trước khi pha thuốc thật. Làm vậy vừa tiết kiệm thuốc vừa giúp người vận hành quen với tuyến bay, hướng gió và các vật cản như cột điện, ụ rơm hay hàng cây bên bờ.

Lời kết

Máy bay nông nghiệp là công cụ rất hiệu quả khi được dùng đúng quy mô, đúng quy định và có người vận hành được huấn luyện. Bà con đang phân vân nên mua hay thuê, nên chọn dung tích bình bao nhiêu có thể liên hệ AIVA Agri qua hotline hoặc Zalo 0703 270 450. Kỹ sư của chúng tôi tư vấn theo diện tích và cây trồng cụ thể, bàn giao máy tận ruộng và hướng dẫn vận hành an toàn cho người sử dụng.