Kinh nghiệm chọn máy cấy lúa cho ruộng nhỏ

Ruộng nhỏ, bờ bao chằng chịt, thửa vuông thửa méo là hình ảnh quen thuộc ở nhiều vùng trồng lúa. Cấy tay thì tốn công, khó thuê người, còn máy cấy cỡ lớn lại không quay đầu nổi trong ruộng hẹp. Vậy ruộng nhỏ có nên dùng máy cấy lúa không, và chọn loại nào cho phù hợp? Bài viết này chia sẻ cách nhìn thực tế dựa trên những câu hỏi mà bà con thường hỏi khi đến cửa hàng.

Ruộng nhỏ có nên đầu tư máy cấy

Câu trả lời phụ thuộc vào ba điều: diện tích bà con canh tác mỗi vụ, chi phí thuê công cấy ở địa phương và khả năng làm mạ khay. Với ruộng chỉ vài sào, nếu hàng xóm có máy cấy cho thuê thì thuê vẫn kinh tế hơn mua. Nhưng khi tổng diện tích từ vài hécta trở lên, hoặc bà con muốn nhận cấy thuê thêm, một chiếc máy cấy nhỏ gọn sẽ hoàn vốn nhanh nhờ tiết kiệm công và cấy đúng thời điểm.

Máy cấy còn mang lại lợi thế khác ngoài công lao động. Cây mạ được đặt đều hàng, đều khoảng cách, nên ruộng thông thoáng, ít sâu bệnh, dễ chăm sóc và dễ dùng máy làm cỏ. Mật độ ổn định giúp năng suất đồng đều hơn so với cấy tay lúc đông người lúc ít người.

Các loại máy cấy thường gặp

Trên thị trường hiện có ba nhóm chính, phân biệt chủ yếu theo cách người vận hành di chuyển.

Với ruộng nhỏ, máy cầm tay là lựa chọn được nhiều người ưu tiên nhờ gọn, rẻ, quay đầu dễ và ít kén địa hình. Máy ngồi lái chỉ nên cân nhắc khi bà con có tổng diện tích đủ lớn để khai thác, hoặc có kế hoạch cấy thuê.

Những tiêu chí quan trọng khi chọn máy

Đừng chỉ nhìn giá. Hãy kiểm tra các điểm dưới đây khi xem máy:

• Số hàng cấy và khoảng cách hàng có điều chỉnh được để phù hợp giống lúa và mật độ mong muốn hay không.
• Khoảng cách giữa các khóm (cự ly cây) có nhiều mức để chọn.
• Độ sâu cấy điều chỉnh được, vì đất mềm hay cứng cần độ sâu khác nhau.
• Bánh lội ruộng có bám tốt trên đất bùn hay không, có hệ thống phao hoặc tấm trượt chống lún.
• Động cơ có sức kéo tốt và tiết kiệm nhiên liệu.
• Khay chứa mạ dễ nạp, dễ tháo, hạn chế sót khóm hay cấy trùng.
• Phụ tùng như ngón cấy, nhíp, dây xích có sẵn tại địa phương.

Một điều hay bị quên là kích thước khay mạ. Máy cấy dùng khay mạ có kích thước riêng, nếu bà con tự làm mạ thì phải làm đúng quy cách, hoặc mua khay mạ cùng hãng. Không khớp khay thì máy cấy lệch, sót, mạ bị đứt rễ.

Chuẩn bị ruộng và mạ cho máy cấy

Máy cấy chạy tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào khâu chuẩn bị. Có hai việc then chốt bà con cần làm.

Thứ nhất là làm đất. Ruộng phải được cày bừa kỹ, san phẳng, bùn lắng vừa đủ. Đất quá nhão thì cây mạ bị trôi, đất quá cứng hoặc còn cục thì ngón cấy không cắm sâu được. Mực nước nên giữ mỏng, đủ ngập mặt bùn chứ không ngập sâu, khoảng vài centimet là hợp.

Thứ hai là chuẩn bị mạ khay. Hạt giống cần được ngâm ủ đúng cách, gieo đều trên khay, giữ ẩm để mạ lên rễ chắc. Tuổi mạ khi cấy thường khoảng mười đến mười lăm ngày, mạ quá già hoặc quá non đều khó cấy và chậm hồi xanh. Nếu chưa có kinh nghiệm làm mạ khay, bà con có thể hỏi hợp tác xã hoặc cơ sở bán máy để được hướng dẫn, nhiều nơi còn bán mạ khay làm sẵn.

Vận hành và an toàn

Máy cấy tuy nhỏ nhưng vẫn là máy có động cơ và bộ phận chuyển động, cần giữ an toàn khi dùng. Trước khi chạy, kiểm tra dầu nhớt, nhiên liệu, nước làm mát nếu có. Nạp mạ đều, không để hở tay vào vùng ngón cấy khi máy đang hoạt động. Khi máy bị kẹt mạ, hãy tắt máy hoàn toàn rồi mới gỡ, không dùng tay móc khi động cơ còn chạy.

Khi cấy, đi thẳng hàng và giữ tốc độ đều giúp khóm cấy ngay ngắn. Quay đầu ở bờ ruộng cần nâng bộ cấy lên và giảm tốc. Cấy xong, nên đi dặm lại những chỗ sót bằng tay để ruộng đều từ đầu, cây chủ động nhanh hơn ở các vị trí hay bị bỏ khóm.

Những sai lầm bà con hay gặp lần đầu dùng máy cấy

Qua trao đổi với nhiều hộ mới mua máy, có mấy lỗi lặp đi lặp lại mà bà con có thể tránh ngay từ đầu.

• Làm mạ không đồng đều, chỗ dày chỗ thưa, khiến ngón cấy lấy mạ lúc nhiều lúc ít và ruộng mọc không đều.
• Để mạ quá già vì chờ máy hoặc chờ nước, rễ rối vào nhau và rất khó cấy.
• Cấy khi ruộng còn quá nhão hoặc nước quá sâu, mạ nổi lên hoặc trôi lệch hàng.
• Chạy máy quá nhanh để kịp tiến độ, kết quả là sót khóm và phải dặm lại mất nhiều công hơn.
• Bỏ qua việc vệ sinh sau mỗi ngày, bùn khô đóng cứng làm kẹt cơ cấu cấy ở lần sau.

Mỗi lỗi nghe nhỏ, nhưng cộng lại có thể khiến một chiếc máy tốt bị đánh giá là khó dùng. Thực hành vài sào đầu tiên thật chậm và kỹ, ghi nhận cách chỉnh nào cho kết quả đẹp rồi giữ lại làm chuẩn cho cả vụ là cách học nhanh và ít tốn kém nhất.

Chi phí và cách tính hiệu quả

Để biết có đáng mua hay không, bà con hãy tính theo từng bước. Lấy tiền công cấy tay hoặc thuê máy cho một hécta nhân với diện tích mỗi vụ, rồi nhân số vụ trong năm, ra khoản chi hiện tại. So sánh với giá máy cộng nhiên liệu, công vận hành, phụ tùng và khấu hao. Nếu tiết kiệm đủ để hoàn vốn trong vài năm thì đầu tư là hợp lý, nhất là khi còn có thể nhận cấy thuê cho hàng xóm.

Đừng quên khoản chi cho khay mạ, phân bón nền cho mạ và thiết bị làm mạ nếu tự thực hiện. Với nhiều hộ, việc đặt mạ khay từ một cơ sở chuyên làm vẫn gọn hơn tự làm từ đầu, dù chi phí có nhỉnh hơn một chút.

Nếu có điều kiện, bà con nên cấy thử một thửa nhỏ để làm quen trước khi vào cả vụ. Thửa thử này cũng là dịp kiểm tra khay mạ có khớp máy không, độ sâu cấy đã hợp chưa và máy có chạy êm trên nền ruộng của mình hay không. Chỉnh sửa lúc này tốn rất ít, còn phát hiện muộn giữa mùa cấy thì mất cả ngày công.

Bảo quản sau mùa vụ

Sau mỗi vụ cấy, rửa sạch bùn đất bám trên máy, đặc biệt ở ngón cấy, bánh và khung. Tra dầu mỡ các điểm bôi trơn theo hướng dẫn, kiểm tra các ngón cấy có cong vênh hay mòn không. Xả hết xăng trong bình nếu để máy lâu ngày, cất nơi khô ráo có mái che. Một chiếc máy được chăm sóc tốt có thể dùng bền nhiều năm và bán lại được giá hơn.

Lời kết

Với ruộng nhỏ, máy cấy cầm tay gọn nhẹ thường là điểm khởi đầu hợp lý, miễn là bà con chuẩn bị tốt khâu làm đất và mạ khay. Nếu cần tư vấn chọn máy theo diện tích, giống lúa và địa hình ruộng nhà mình, bà con liên hệ AIVA Agri qua hotline hoặc Zalo 0703 270 450. Kỹ sư sẽ bàn giao máy tận ruộng và hướng dẫn vận hành, bảo dưỡng cơ bản trước vụ cấy đầu tiên.